Η γυναίκα στην τηλεόραση

Τα γεγονότα: Με την αλλαγή της κοινωνίας και της θέσης της γυναίκας μέσα σε αυτή, άλλαξε και ο τρόπος με τον οποίο αυτή παρουσιάζεται στις ταινίες και στα σίριαλ. Έχουμε πια την παρουσίαση της γυναίκας ως ανεξάρτητης, που αναζητάει βέβαια την συντροφιά του άντρα, αλλά όχι για να κρεμαστεί πάνω του. Υπάρχουνε βέβαια και οι σειρές που παρουσιάζουν ένα πρότυπο γυναίκας πονηρό, που καταφέρνει να πείσει τον άντρα με πλάγιους τρόπους. Δυστυχώς όμως, πολλές είναι οι εκπομπές που οι ίδιες οι γυναίκες επιλέγουν να υποβαθμίζουν την θέση τους μόνες και να εξευτελίζονται. Στη διαφήμιση υπάρχουν συγκεκριμένα στερεότυπα με τα οποία παρουσιάζεται η γυναίκα, με μεγαλύτερο πρόβλημα τον έντονα σεξουαλικό χαρακτήρα με τον οποίο προβάλλεται. Στον τομέα της παρουσίασης έχουμε τρεις κατηγορίες: την παρουσίαση ψυχαγωγικών εκπομπών, την παρουσίαση ειδήσεων και ενημερωτικών εκπομπών και την παρουσίαση reality show - κάθε μία με τα δικά της στερεότυπα. (ολόκληρο το κείμενο με το οποίο δουλέψαμε μπορείτε να το διαβάσετε εδώ)

Τα συναισθήματα: Νιώθουμε θαυμασμό  προς τις γυναίκες που παρουσιάζουν δελτία ειδήσεων και ενημερωτικές εκπομπές - κυριαρχούν σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο και χειρίζονται με ίσους όρους τις συζητήσεις με άντρες. Μας κυριεύει μια πίκρα σχετικά με τα στερεότυπα που θέλουν την γυναίκα μόνο αντικείμενο σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αλλά παράλληλα αισθανόμαστε και μια απέχθεια για τις γυναίκες που δέχονται να εξευτελιστούν με τέτοιο τρόπο για να κερδίσουν χρήματα, δόξα και αναγνώριση αλλά και μια αγανάκτηση για το γεγονός οτι ενώ υπάρχουν κανόνες δεοντολογίας, δεν τηρούνται. Αγανάκτηση επίσης αισθανόμαστε με τον τρόπο τον οποίο η γυναίκα χειραγωγείται μέσω της διαφήμισης, αλλά και για το γεγονός οτι τα δικαιώματα τα οποία κατέκτησε πριν κάποια χρόνια με το κίνημα του φεμινισμού, αντί να τα χρησιμοποιήσει για να διεκδικήσει κάτι καλύτερο, τα εγκατέλειψε για να γίνει με δική της θέληση κάτι κατώτερο (και μάλιστα με εξευτελιστικό τρόπο)

Πιθανοί κίνδυνοι: Μέσω της τηλεόρασης δίνονται στα παιδιά αρνητικά πρότυπα σχετικά με την εικόνα της γυναίκας και την θέση της στην κοινωνία και την οικογένεια. Ο ρόλος της γυναίκας που προβάλλεται περισσότερο είναι αυτός της ερωμένης, με αποτέλεσμα ο ρόλος της ως μητέρα να υποβαθμίζεται και η οικογένεια να διαλύεται.

Θετικά σημεία: Υπάρχουν γυναίκες που με την δουλειά και το ήθος τους αποτελούν θετικά πρότυπα και μέσω των ΜΜΕ γίνονται γνωστές. Πολλές γυναίκες μέσα από την τηλεόραση κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους στόχους τους και αυτό τους έδωσε ηθική ολοκλήρωση

Εναλλακτικές λύσεις: το ΕΣΡ πρέπει να εφαρμόσει αυστηρά τους κανόνες δεοντολογίας που ήδη υπάρχουν. Θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια καινούρια επιτροπή, η οποία δεν θα είναι διαπλεκόμενη με οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα, θα είναι ανεξάρτητη και δίκαιη και θα ελέγχει τις εκπομπές και τις διαφημίσεις πριν βγουν στον αέρα κι αν το κρίνει απαραίτητα θα απαγορεύει την προβολή τους (θα τις ελέγχει μόνο ως προς το αν τηρούν τους κανόνες δεοντολογίας - δεν θα είναι μια μορφή λογοκρισίας όπως στα ολοκληρωτικά καθεστώτα). Φυσικά μια αποτελεσματική εναλλακτική λύση θα είναι οι εκπομπές που υποτιμούν την γυναίκα να μην έχουν πια ζήτηση και ακροαματικότητα.

Συμπεράσματα - κρίσεις: Το θέμα της γυναίκας στην τηλεόραση είναι πολύπλοκο, κυρίως γιατί υπάρχει σύγχυση εννοιών. Έχουμε ταυτίσει το όμορφο και το ερωτικό με το πρόστυχο και το χυδαίο. Νομίζουμε οτι ο κύριος ρόλος της γυναίκας είναι αυτός της ερωμένης - γιατί αυτός είναι ο ρόλος που προβάλλεται περισσότερο στις σειρές και τις ταινίες: η ερωμένη είναι η όμορφη, ποθητή γυναίκα. Σπάνια στις διαφημίσεις βλέπουμε απλές, καθημερινές γυναίκες, χωρίς αναλογίες μοντέλου και τέλεια επιδερμίδα, να παρουσιάζουν προϊόντα. Η αθωότητα είναι κάτι που σε ορισμένες εκπομπές γίνεται περίγελος. Σημαντικό επίσης είναι το γεγονός οτι σπάνια προβάλλεται ο ρόλος της γυναίκας ως μητέρα, που στηρίζει την οικογένεια - με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολλές άσχημες καταστάσεις (για παράδειγμα ένας οικογενειάρχης μπορεί να έχει την γυναίκα του στο σπίτι και παράλληλα την ερωμένη, η οποία έχει την εξωτερική εμφάνιση μοντέλου).

Όλα αυτά τα λανθασμένα πρότυπα επιδρούν κυρίως στους νέους: οι κοπέλες αισθάνονται την πίεση να είναι ταυτόχρονα καλές στην δουλειά τους, όμορφες εξωτερικά, μορφωμένες, έξυπνες, χαρούμενες, να προλαβαίνουν τις δουλειές του σπιτιού, να μεγαλώνουν τα παιδιά. Από την άλλη μεριά, τα αγόρια απενοχοποιούν την μοιχεία γιατί θεωρούν οτι αυτό τους κάνει περισσότερο άντρες και δεν αισθάνονται την υποχρέωση να φερθούν με σεβασμό στο άλλο φύλο (αφού καθημερινά το βλέπουν στις διαφημίσεις και στις ταινίες να εξευτελίζεται και να προβάλλεται μόνο ως ερωτικό αντικείμενο). Αυτή η λανθασμένη αντίληψη που υιοθετείται προκαλεί με την σειρά της πολλά προβλήματα στις σχέσεις των φύλων και στην ισορροπία της οικογένειας.

Σημαντικό ρόλο στο πρόβλημα αυτό παίζουν όσοι παίρνουν τις τελικές αποφάσεις για το τι θα προβάλλουν στην τηλεόραση: πρέπει κάποια στιγμή τα οικονομικά συμφέροντα να παραμεριστούν μπροστά στην διασφάλιση της γυναικείας (και γενικά της ανθρώπινης) αξιοπρέπειας.

Φυσικά σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την ύπαρξη αξιοπρεπών γυναικείων μορφών στο χώρο της τηλεόρασης που επιτελούν το έργο τους με ήθος και επιμονή.

Τέλος, μεγάλη είναι και η ευθύνη του καθενός από εμάς: πρέπει να αναγνωρίσουμε τον αμοιβαίο σεβασμό στην προσωπικότητα του άλλου και να μην παρασυρόμαστε από τα λανθασμένα στερεότυπα με τα οποία μεγαλώσαμε ή τα οποία επιδρούν καθημερινά επάνω μας.

Η θέση της γυναίκας στους ανατολικούς λαούς μέσα από άρθρα της επικαιρότητας

Τα γεγονότα: Η 14χρονη Μαλάλα είναι μια μαθήτρια που ζει στην Mignora του Πακιστάν, σε μια περιοχή που την εξουσιάζουν οι Ταλιμπάν, οι οποίοι έχουν βομβαρδίσει τα σχολεία της περιοχής και έχουν απαγορεύσει στις γυναίκες το δικαίωμα στην μόρφωση, ακόμα και να πηγαίνουν στην αγορά. Η Μαλάλα, με την υποστήριξη του πατέρα της, έδωσε πολλές συνεντεύξεις για να κάνει γνωστό το πρόβλημα της περιοχής της και πολλοί διεθνείς οργανισμοί στήριξαν την προσπάθεια της να υπερασπιστεί το δικαίωμα των κοριτσιών στην μόρφωση. Οι Ταλιμπάν την απειλούσαν συνεχώς για να σταματήσει μέχρι που στις 9 Οκτωβρίου την πυροβόλησαν 2 φορές στο κεφάλι, μέσα στο λεωφορείο στο οποίο βρίσκονταν μαζί με άλλα παιδιά. Οι αντιδράσεις και οι καταδίκες της πράξης αυτής ήταν πολλές. Η Μαλάλα μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο της Μ. Βρετανίας, και η κατάστασή της παραμένει κρίσιμη. Αστυνομικοί είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια της, καθώς οι Ταλιμπάν έχουν δηλώσει οτι κάποια στιγμή θα την σκοτώσουν. (το κείμενο στο οποίο δουλέψαμε, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ)

Τα συναισθήματα: αισθανόμαστε οργή και θυμό για την εξέλιξη αυτής της ιστορίας, όπου ένα κορίτσι διεκδίκησε πράγματα αυτονόητα και οι Ταλιμπάν προσπάθησαν να την σκοτώσουν. Αγανακτούμε με αυτές τις παράλογες και ακραίες πράξεις βίας των Ταλιμπάν. Θαυμάζουμε το θάρρος της Μαλάλα κι αισθανόμαστε ανακούφιση όταν διαπιστώνουμε ότι πολλοί διεθνείς οργανισμοί, πολιτικοί, αλλά και απλός κόσμος την στηρίζει στην προσπάθεια της. Φυσικά στεναχωριόμαστε για την επικίνδυνη κατάσταση στην οποία βρίσκεται η υγεία της.

Πιθανοί κίνδυνοι: Βλέποντας την κατάληξη της προσπάθειας της Μαλάλα, πολλοί μπορεί να δειλιάσουν να διεκδικήσουν μόρφωση για τα κορίτσια στο Πακιστάν γιατί θα φοβηθούν για την ζωή των ίδιων και της οικογένειας τους. Όταν η αντίδραση σε ένα τέτοιο καθεστώς σταματήσει να υπάρχει, τότε αυτή η κατάσταση θα συνεχίζεται στο μέλλον.

Θετικά σημεία: Ένα θετικό σημείο είναι ότι υπάρχουν στο Πακιστάν άνθρωποι οι οποίοι διεκδικούν μια καλύτερη ποιότητα ζωής γενικά αλλά και ειδικότερα για τις γυναίκες. Επίσης πολύ θετικό είναι ότι διεθνείς οργανισμοί, πολιτικοί, διάσημοι ηθοποιοί και τραγουδιστές αλλά και απλός κόσμος υποστηρίζει τις προσπάθειες της Μαλάλα να αλλάξει η κατάσταση στο Πακιστάν. Όσο πιο γνωστό γίνεται ένα πρόβλημα παγκοσμίως, τόσο πιο πιθανό είναι βρεθεί λύση.

Εναλλακτικές λύσεις: οι παγκόσμιοι οργανισμοί που είναι υπεύθυνοι για τα δικαιώματα των παιδιών και των γυναικών (Unesco, Unicef, O.H.E κ.α) πρέπει να επέμβουν πιο άμεσα και αποτελεσματικά σε χώρες που τόσο βασικά δικαιώματα, όπως αυτό της πρόσβασης στην εκπαίδευση, καταπατούνται απροκάλυπτα.

Συμπεράσματα – κρίσεις: Στα καθεστώτα των Ταλιμπάν οι γυναίκες δεν έχουν κανένα απολύτως δικαίωμα και αντιμετωπίζονται λίγο πολύ ως υπηρέτριες χωρίς δικαιώματα (στην καλύτερη περίπτωση) ή πράγματα. Ο φόβος για την ζωή τους είναι το μόνο συναίσθημα που τις κυριεύει, γιατί σε οποιαδήποτε περίπτωση θα κατηγορήσουν και θα τιμωρήσουν αυτές, τις περισσότερες φορές μάλιστα άδικα. Συχνά ακούμε και διαβάζουμε για περιπτώσεις γυναικών σε ανατολικά καθεστώτα που έμειναν έγκυες από βιασμό και τιμωρήθηκαν γιατί έμειναν έγκυες εκτός γάμου. (!)

Και στην Ελλάδα, μέχρι την δεκαετία του 1950 περίπου, δεν ήταν συνηθισμένο φαινόμενο τα κορίτσια να πηγαίνουν στο σχολείο. Η διαφορά όμως ήταν ότι δεν απαγορευόταν από την κυβέρνηση (και σίγουρα δεν βομβάρδιζαν τα σχολεία για να τα γκρεμίσουν) απλά η καθιερωμένη αντίληψη ήταν ότι τα κορίτσια έπρεπε να ασχολούνται μόνο με τις δουλειές του σπιτιού και το μεγάλωμα των παιδιών. Πολλοί μάλιστα πατεράδες της εποχής δεν άφηναν τις κόρες του να συνεχίσουν στο Γυμνάσιο γιατί φοβόντουσαν μήπως «ξεστρατίσουν» και αποκτήσουν άλλα ενδιαφέροντα εκτός της δημιουργίας οικογένειας.